BELGESİZ HARCAMALAR GİDER OLARAK YAZILABİLİR Mİ?

BELGESİZ HARCAMALAR GİDER OLARAK YAZILABİLİR Mİ?


1. Giriş

Bilindiği üzere işletmeler faaliyetlerini devam ettirirken bazı harcamalar yaparlar. Bu harcamaların bir kısmı belgesiz harcamalardan meydana gelmektedir. Mükellefler Vergi kanunlarına yeteri kadar nüfuz edemediği için belgesiz harcamalarını Vergi Matrahlarının tespitinde dikkate almamaktadır. Ancak bazı belgesiz harcamalar gider olarak yazılmasına Kanun koyucu Vergi Usul Kanunun 228. Maddesiyle izin vermiştir. Yazımızda bu düzenlemeleri açıklayacağız.

2. Belgesiz Harcamaların Gider Olarak Kaydedilmesi

Kanun Koyucu Vergi Usul Kanunun İspat edici Vesikalar başlıklı 227. Maddesinde bu kanuna göre tutulan ve üçüncü şahıslarla olan münasebet ve muamelelere ait olan kayıtların tevsikini mecbur tutmuştur. Buna Göre, mükellef harcamalarını Fatura, Fiş, Gider Pusulası, Müstahsil Makbuzu vb. vesikalarla kanıtlamak durumundadır.
Ancak Kanun koyucu bazı hususların varlığı halinde mükelleflerin harcamaları için ispat edici vesika aranmayacağını da aynı kanunun 228. Maddesinde açıklamıştır.

Buna göre;

2.1 Örf ve teamüle göre bir vesikaya istinat ettirilmesi mütat olmıyan müteferrik giderler(bahşiş, yol harcırahı vb) ;
2.2 Vesikasının teminine imkan olmayan giderler (Taksi, dolmuş, otobüs, posta pulu, telefon harcamaları vb);
2.3 Vergi kanunlarına göre götürü olarak tesbit edilen giderler. (İhracatta döviz olarak elde edilen hasılatın %0,5 gibi)



Yukarıda saydığımız belgesiz harcamaların nasıl defter kayıtlarına intikal ettireceği hususu, Maliye Bakanlığı’nın 30.06.1992 tarih ve 224444-228-24/53986 Sayılı Özelgesi’nde yapılan açıklama ile giderilmiştir.

Özelge ile yapılan açıklamaya göre; fatura ve benzeri belgelere bağlanamayan giderler;
- Faaliyetlerle ilgili olması,- İşin genişliğine ve niteliğine uygun bulunması,- Şehir içi ulaşımı (otobüs veya dolmuş) göstermek üzere hazırlanan bir liste düzenlenmesi,- Postaya verilen evrakın niteliğini gösteren bir bordro hazırlanması,- Vergi mükellefi veya yetkilileri tarafından imzalanması veya firma kaşesi basılması
halinde, gerçek miktarları üzerinden kayıtlara gider olarak kaydedilebilecektir.





3. Belgesiz Harcamalar ve KDV

3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanununa göre, Mal ve hizmet alımları nedeniyle ödenen KDV’nin indirim konusu yapılabilmesi için, alış faturası veya benzeri vesikalar ve gümrük makbuzu üzerinden ayrıca gösterilmesi ve bu vesikaların kanunî defterlere kaydedilmesi şartı bulunmaktadır. Buna göre mal ve hizmet alımları sırasında ödenen KDV, Vergi Usul Kanununda belirtilen (Fatura, Fiş, Gider pusulası vb) belgelerden biri olsaydı ve bu belgeler defter kayıtlarına intikal ettirilseydi indirim konusu yapılabilecekti.

Ancak belgesiz harcamalarda KDV’nin indirim konusu yapılıp yapılmaması uygulamada duraksamalara yol açmıştır. Bu duraksamaları Maliye Bakanlığı verdiği özelgelerle gidermeye çalışmıştır. Bakanlık posta masrafları ile ilgili olarak verdiği özelge de (22.07.1996 tarih ve 0.55-5520-234/33611 Sayılı) “Posta masrafları nedeniyle düzenlenen bordroda yer alan bedel içerisindeki KDV’nin iç yüzde oranıyla ayrılarak indirim konusu yapılması mümkün bulunmaktadır.” şeklinde idari görüş bildirmiş bulunmaktadır.

Bakanlık şehir içi ulaşım için verdiği başka bir özelgede ise (14.07.2004 tarih ve B 07.4.DEF.0.06.11/GVK-11068-33) “Şehir içi ulaşımı için belediye ve özel halk otobüslerine ödenen bedellere ilişkin fatura ve benzeri herhangi bir tevsik edici belge bulunmadığından yüklenilen katma değer vergisinin indirim konusu yapılması söz konusu olamaz” şeklinde görüş bildirmiştir. Bakanlık bu görüşünü Katma Değer Vergisi Kanunun 53. Maddesine (Bu Kanunda geçen fatura ve benzeri vesikalar tabiri Vergi Usul Kanununda düzenlenen vesikaları ifade eder.) dayandırmıştır. Ancak bakanlık bu özelgesinde indirim konusu yapılamayan KDV’nin gider olarak yazılabileceğini de (Faaliyetiniz ile ilgili olması kaydıyla şehir içi ulaşımı için belediye ve özel halk otobüslerine ödediğiniz bedellerin KDV dahil tutarlarını Gelir Vergisi Kanunu'nun 68'inci maddesinin 1'inci bendine göre serbest meslek kazancınızın tespitinde gider olarak indirebileceğiniz tabiidir.) bildirmiştir.

Bakanlığın verdiği özelgeler incelendiğinde belgesiz harcamalardan bazıları için KDV indirimi söz konusu olabilmekte (Posta Harcamaları) iken bazıları içinse KDV indirimi söz konusu (şehir için ulaşım bedelleri) olmamaktadır. Buna göre İşletmelerin faaliyetleriyle ilgili olan ve işin genişliği ve niteliğine uygun bulunan posta harcamaları nedeniyle düzenlenen listelerde (listeler mükellef veya yetkilileri tarafından imzalanması şartıyla) yer alan bedel içerisinden iç yüzde yöntemi uygulanarak bulunan KDV’nin indirimi mümkün bulunmaktadır.

Diğer tarafdan bahşiş, yol harcırahı, şehir içi ulaşım bedelleri vb. belgesiz harcamalara ilişkin olarak KDV İndirimi mümkün bulunmamaktadır.



4. Sonuç

Yukarıda da açıkladığımız üzere, Kanun koyucu mükelleflerin ticari hayatta karşılaşabileceği belgesiz harcamaları da dikkate alarak mükellef lehine bir takım düzenlemeler yapmıştır. Bu düzenlemelere göre belgesiz giderlerin gerçek miktarları üzerinden kayıtlara geçirilmesi ve miktarlarının işin genişliğine ve mahiyetine uygun bulunması halinde bu harcamaların gider olarak kayıtlara alınmasına ve bazı hallerde (Posta Harcamaları) KDV’nin indirim konusu yapılmasına izin vermiştir.

Diğer tarafdan bakanlık, bazı belgesiz harcamalarla ilgili olan KDV’nin (şehir içi Ulaşım, Bahşiş, Yol Harcırahı) indirim konusu yapılmasına izin vermemiştir. Ancak indirim konusu yapılamayan KDV’nin de gider olarak kayıtlara alınmasında bir sakınca bulunmamaktadır.


Murat Osman BİNİCİ
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir



Kaynaklar.
1- Vergi Usul Kanunu
2- Katma Değer Vergisi Kanunu
3- Maliye Bakanlığı Özelgeleri.